Ses gedigte van Kobus Kotze

Ses gedigte van Kobus Kotze
tumblr_inline_orwdkezsLk1tz8ud8_500.jpg

Potgietersrus, 1989

Johannesburg, 2012

Oegoe

Boeta

Afdophuismure

Rooiborsduif2

 

Potgietersrus, 1989

daai dag toe ou Eddie Barnard

almal op die skoolgrond

wou moer het sy trui

flenters in die wind gewaai

nadat hy sy tas in bobbie se

gesig gegooi het en oor

die draad gespring het

om te hardloop na sy

mechanic pa wat harder kon

bliksem as ou eddie self

vra maar vir eddie self.

ek onthou daai dag want

ma kon nie die vir my

buite in die bruin renault wag

en ek moes loop verby die huise

van al die mense in ons kerk

en ook die ooms wat by

NP-vergaderings met brandewyn was

en hulle vroue met krulhare

se rokke deurskynend as die son sak

moerse mooi

die dorpswembad was altyd daar

alleen en wit met mure

so hoog soos die hemel

om ons te herinner aan die gevaar

van groot en diep liggame water

ma wou nooit dat ek alleen daar gaan nie

daai dag het ek toe

van die pad afgedraai

net oorkant Vincent-hulle se jaart altyd

vol armymannetjies en sy ouer broer se

vuil tydskrifte onder die klippe was dit

so as ek sou verdrink sou hulle my stem

eerste hoor en ek sou wakker word

met water wat uit my mond spuit

soos een van die soldate in sending vietnam

toe hulle in die charlie se riviere vasgereen het

Oeg dit was mooi

die water was ysblou

en die gras groen en wyd en ver

en toe ek al my klere

in die seunsbadkamer gaan uitrek

was ou eddie daar met sy skooltas

en sy pa se rambo-mes tussen

sy papiervelhande en ons

het saam gehuil en toe gaan swem

en die water was skoon en koud

en wyd en vêr weg en wyd

 

Johannesburg, 2012

I

daai duif op my middelklaswoonstelstoep het finaal uitgekanker

die snawel halfpad met spier oopgeskeur in ’n finale swanesang

as ek haar met petrol behandel sal sy ’n fakkel van westerse vrede

wees en word

brandend met idees maar tog so moerse leeg

burning with desire shoulders high in the morning rain

trapped in time

ek sal wel iets met die ribbekas moet doen

waar dit lê hier op my leiklipstoep

hier in die suburbs wil almal sometimes

mos voel hulle laaste

fok jou

word gehoor

 

II

jare se stilte kan die duiwels binne mens oopbreek

te veel gesels kan die engele wegjaag ook

hulle hou tog so van sag slaap en fluisterend kerm

en as ons die begrafnis van idees bywoon

sal die wurms binne jou volk se kop finaal

en spierwit verwelk soos daai duif hier

op my middelklaswoonstelstoep

 

Oegoe

oegoe, jou skooltas het vroegoggende flenterstrui in die somerwind  loop waai

jou arms was ’n deurskynende dirigent van die vierde element klouende vingers ’n bewys dat jou papiervelhande toe nooit vlerke had nie

jou hele ribbekas bewend van die ondeurdringbare wit lig binne jou

ag here, onthou jy ons oop someroggende met bloeiende karmosyn wat saam die tyd verdwyn?

jy het mos gesweer dat die klik-klak van vragtreine, wat soos jimi hendrix oor die wilde noordwes se vlaktes gesny het

met dieselfde ritme as die van jou hart beweeg het

dan het jy na die see en groot vikingbote verlang

snyende winteraande was jy op die weermaglughawe se landingstrook, saam die spoke van soldate het jy oor berge gevlieg

jy het ’n gideonbybel as rigtingwyser gebruik vir al die alleen ystersvoëls in die oop-oop lug

tussen oggendryp en dooie duiwe

jy het gesweer dat wolke in die pikswartnag meer as in die sonskyn van gedaante verander

drake, blaffende honde en grootoogvalke was alles padkaarte wat ons beduie waar die heelal en haar sterre uiteindelik, binne elkeen van onse siele gaan uitbrand

so het jy vertel

oegoe, jy het daai oggend belowe om nie die highway alleen te vat nie

weg van julle laventelvoortuin vol dooie miere met wit gif omgedop in die oprit en oor die glasbedekte buitemuur het jy verdwyn

ek sien jou duime dartel in die wind, jy is ’n tolbos my kind

ek hoor jy bly nou erens tussen jou eie Tokio en Berlyn daar waar verpleegters met veraf oë vir jou

medisyne bring

 

Boeta

I

met die asem van afvalsediment

skraap jou gletserlyf uit die teerpad op

jou rug eens krommend buig regop

en jy hou die skulplyf van ons eerste

bankrotskap op die plaas saggies vas

jy onthou saam my en sussie

van die rooi son op die koringhale

en hoe die doringbome in die wind kon buig

en as die swart vroue se stemme van vêr

oor die banale bosveld galm en swets.

ons vertel jou van die treinspoor net ’n

halwe liedjie op die walkman van ons huis weg

en die gemors en dooie diere daar wat ons moes

skoonmaak om in vrede op die lokomotief te wag

 

II

hier waar ek nou woon is die enigste plek

waar ek my kan verbeel hoe jy in die winter

in en uit stadig sou asemhaal die kleiner spasies

wat tussen die geboue van ’n ander oorlog bestaan

 

III

die oggend ek dink die grond was klam

met die belofte van ’n goue oes

het pappa self die graf ingeklim

en mamma eenkant gelaat om haar

jeug te onthou en vir altyd te wonder

hoe ons hier gaan oorleef

en met oom hendrie nou ook terug die aarde

van die bosveld in wonder ek hoe ek vir almal

wat die dag daar was, mamma, pappa, sussie

waarskynlik stefina, sixpence en ek gaan vertel

dat jy terug kom om weer onder ons te kom woon

 

Afdophuismure

hier sit ons

hier sit ons rondom die tafel

waar ons verkies om ons brood eerder die oseaan in te werp

as om ons liggame buite ons die niet in te dryf

soos meeste ander van die meer wit spesies se idees

hier sit ons rondom die tafel waar ek besuilt om

tussen jou smal muurpapiergange

na jou badkamer te verdwyn om die

porseleinagtigheid van jou wasbak

wat oggende glinster met die

son se gladde tekstuur

teen my vingers te voel

ek kan jou binnegoed en kaal hier ruik

oop soos bueganvillas in ’n middelklas-somer

as ek terugloop en die gang smaller voel trek

raak ek met my hande aan die muurpapier

sodat jou verbeelde reuk orals in die huis hang.

hier sit ons rondom die tafel weer

waar ons verkies om ons geheue van vêr te laat kom

om teen die mure wat ons binne mekaar bou

ander stories te vertel as die een

van hoe jou wasbak lyk en my hande binne jou

mond se klanke oopvou as jy van die vrystaat vertel

of soos dan net stil sit en deur my ribbes kyk

 

Rooiborsduif2

As ek so ’n duif na jou moet stuur sou haar bors dan ook rooi oor

Wellington brand?

Of sou ek ’n ander kleur wou kies?

Dit meer allerdaags wou hou, soos die gewone duifgrys van jou oë.

Soos al die ander duiwe se oë.

Dan kan ek tog haar lang verwagte koms wegsteek,

en sy sou dan een oggend doodgewoon en heel gemaklik daar by jou opdaag.

Jy sou egter weet dit is nie ’n gewone dag nie,

In die manier waarop die dier stil sal sit en vir jou sal kyk

Gewond

Sal jy weet dat jy al vir hoe lank op haar koms sit en wag?

wat dit ook is, jy sal onnatuurlik en met die belofte van

herontdekking uitloop in die wind, jou vel spierwit en hande

gloeiend, soos die oranje van die Bosveldson.

Jou siel soos Bart Nel binne jou,

jou veltronk steeds magneties teen jou ribbekas gebind.

Sou jy haar optel en hande na bo, soos in ’n Europese film, en

terugstuur na my?

Ek sal ook geen boodskap om haar nek bind nie,

daar sal geen teken dat die vlug suksesvol was aan haar gegee word nie.

Dae later sal sy dan weer hier by my kom stop,

weer kalm vir my tuiskoms wag, en dan vining vining

en voor ek aan haar kan haar raak, sal sy wegvlieg in die nou

deurdringbare grys grys lug.

Ek sal wonder of my duif dan ooit daar by jou was,

of ek haar dalk ook in ’n primêre kleur moes merk

vir jou om te verwag?

Ek sal weet, ek sal weet in die manier wat ons onverstaanbaar veilig voel,

in die natuurlikheid waarop jy oopmond soen,

en in die eenvoudigheid van hoe ons lywe inmekaar inskakel.

Ek sou weet dat die duif daar was.

Jy sal ook weet.  

Op jou eie manier en sonder my voorveronderstellings

met letters oor watter gevolg tot op jou lyf

en binnekant sal hê?

 
 

Kobus Kotze is ’n skrywer uit Johannesburg wat tans in Suid-Korea woon. Hy beskou homself wel meer as nomade as gebonde aan ’n spesifieke plek. Kobus werk tans aan sy eerste bundel en sy stuk, Splinterster, sal later die jaar by Aardklop te siene wees. Sy stories is soms waar en ander kere net die waarheid.

Skryf vir ons! kontak@klyntji.com